Bảng chữ cái tiếng Trung: bảng pinyin đầy đủ, bấm là nghe

Tiếng Trung có bảng chữ cái không?

Tiếng Việt ghép chữ cái thành tiếng: b + a = ba. Tiếng Trung thì không. Mỗi chữ Hán là một khối hoàn chỉnh, mang một âm tiết và một nghĩa, và bạn không thể đánh vần nó từ các nét.

Vì vậy, thứ mà người học vẫn gọi là «bảng chữ cái tiếng Trung» thực ra là bảng pinyin, còn gọi là bảng phiên âm tiếng Trung. Nếu bạn đang tìm bảng chữ cái để bắt đầu, bảng pinyin bên dưới chính là thứ bạn cần.

Pinyin là gì?

Pinyin (拼音, âm Hán Việt là «bính âm», nghĩa là «ghép âm») là hệ thống dùng chữ Latinh để ghi cách đọc chữ Hán. Trung Quốc ban hành phương án này năm 1958. Ngày nay giáo trình, từ điển và bộ gõ tiếng Trung trên điện thoại đều dùng nó.

Pinyin không phải chữ viết của tiếng Trung. Nó chỉ cho bạn biết một chữ Hán đọc thế nào, giống phần phiên âm trong từ điển. Người Trung Quốc vẫn đọc và viết bằng chữ Hán.

Thanh mẫu là phụ âm đứng đầu, vận mẫu là phần vần đi sau, và thanh điệu là độ cao thấp của giọng. Học pinyin là học ba thứ đó: 21 thanh mẫu, 36 vận mẫu và 4 thanh điệu.

Bảng thanh mẫu: 21 phụ âm đầu

Bảng dưới xếp thanh mẫu theo vị trí phát âm trong miệng, đúng thứ tự giáo trình vẫn dạy. Bấm vào từng ô để nghe. Dòng chữ nhỏ là tên gọi của âm đó khi đọc thuộc bảng: b đọc là bō, p đọc là pō.

Một số tài liệu tính thêm y và w thành 23 thanh mẫu. Thật ra y và w chỉ là cách viết của i, u, ü khi đứng đầu âm tiết, xem quy tắc viết bên dưới.

Bảng vận mẫu: 36 vần

Vận mẫu là phần vần đi sau thanh mẫu, chia thành bốn nhóm. Dòng chữ nhỏ dưới mỗi ô là cách viết khi vần đó đứng một mình, không có thanh mẫu: i viết thành yī, u viết thành wū.

Vần ong không bao giờ đứng một mình, nên ô đó phát âm ví dụ dōng (东, phía đông).

4 thanh điệu

Cùng một âm «ma», đổi thanh điệu là đổi nghĩa. Tiếng Trung phổ thông có bốn thanh, cộng thêm một thanh nhẹ đọc lướt và không có dấu.

Người Việt quen tai với thanh điệu từ bé, nên phần này dễ hơn với chúng ta. Nhưng thanh 3 và hiện tượng biến điệu vẫn là bẫy. Đọc tiếp: Người Việt học thanh điệu tiếng Trung, lợi thế trời cho và 3 cái bẫy.

6 âm người Việt hay đọc sai

Pinyin dùng chữ Latinh, nên người Việt rất dễ đọc theo thói quen chữ quốc ngữ. Sáu âm dưới đây là nơi thói quen đó dẫn bạn đi sai. Bấm nút loa để nghe từ ví dụ.

Quy luật chung: trong pinyin, b, d, g không bật hơi, còn p, t, k thì bật hơi. Đặt bàn tay trước miệng khi đọc pà, bạn phải thấy hơi phả vào tay. Đọc bà thì không.

4 quy tắc viết pinyin cần biết

1. i, u, ü đứng đầu âm tiết đổi thành y, w, yu. Vì vậy bạn thấy yī (một), wǔ (năm), yú (cá) chứ không thấy «ī», «ǔ», «ǘ».
2. ü sau j, q, x bỏ hai chấm. Viết ju, qu, xu nhưng vẫn đọc là ü, không phải u.
3. iou, uei, uen viết gọn khi có thanh mẫu. Chúng thành iu, ui, un: liù (sáu), duì (đúng), lùn (bàn luận).
4. Dấu thanh đặt trên nguyên âm chính. Ưu tiên a, rồi o và e. Riêng iu và ui thì dấu nằm trên nguyên âm đứng sau: liú, duì.

Học bảng pinyin theo thứ tự nào?

1. Thanh mẫu trước, theo từng nhóm. Nghe và nhại lại từng nhóm trong bảng trên, chú ý các cặp bật hơi và không bật hơi: b / p, d / t, g / k, j / q, zh / ch, z / c.
2. Vận mẫu đơn, rồi kép, rồi mũi. Sáu nguyên âm đơn là nền. Riêng ü cần luyện kỹ: giữ lưỡi như đọc «i» rồi tròn môi lại.
3. Ghép thành âm tiết thật, kèm thanh điệu. Đừng học thuộc bảng rồi mới học từ. Học luôn với từ đầu tiên như nǐ hǎo, xièxie, và để tai đi trước mắt: nghe rồi mới nhìn chữ.

Lộ trình đầy đủ cho người mới có trong bài Học tiếng Trung cho người mới bắt đầu. Còn muốn luyện tai bằng trò chơi, xem kho trò chơi của Myra.

Luyện ngay: nghe và chọn

Năm câu, mỗi câu một cặp âm dễ nhầm. Bấm nút để nghe, rồi chọn âm bạn nghe được.

Câu hỏi thường gặp